Tue, 19 Sep 2017
| Strategic Outlook Strategic Outlook  |  Uzmanlar  |  Hakkimizda  |  Yönetim Kurulu  |  Danışman Grubu  |  Dost Siteler  |  İletişim
 

ULUSLARARASı İLIŞKILER/ ULUSLARARASı HUKUK ÜZERINE

Uluslararası İlişkiler/ Uluslararası Hukuk Üzerine
Uluslararası sistemin 1648 tarihli Vestfalya Antlaşmasından bu yana egemen ve eşit birimler üzerine bina edildiği hâkim söylem olagelmiştir. Bu söylemin özünde, devletlerin uluslararası ilişkilerinde egemen oldukları ve uluslararası hukuk nezdinde de eşit varsayıldıkları yatmaktadır. Egemen devlet sınırları içerisinde istediği yönetim tarzını seçmekte özgür iken, dış ilişkilerinde ise bağımsızdır. İradesinin üzerinde irade tanımaz. Bu durum tüm devletler için geçerli olduğu için uluslararası alanda üst bir egemen irade bulunmamaktadır. Merkezi bir yasama organının ve polis gücünün mevcut olmadığı uluslararası alan, bir ‘anarşi’ olarak kodlanmaktadır. Daha da ötesi, anarşi ortamının kadim bir olgu olduğu da iddia edilmekte ve modern dünyayı anlamlandırmamıza yarayan kimi bazı kavramların modern öncesi olay ve olguları açıklayabildiği savlanmaktadır. Örneğin, modern güç dengesi kuramlarının Peloponnessos Savaşları’nı da yansıtabildiği varsayılmakta. Böylelikle modern anlamda güç dengesinin tarihi 2500 yıl öncesine ve hatta daha da geriye götürülebilmektedir. Bu varsayımlar esas itibariyle bir analojiden öteye anlam taşımamaktadırlar. Modern dönem kavram ve kurumların farklı tarihsel sekansları açıklayabildiği iddiası, donuk bir dünya siyaseti varsayımını beraberinde getirmektedir.
Bu maksatla, yukarıda da belirtildiği üzere, Uluslararası İlişkiler disiplininin mihenk noktasını ‘egemen devlet’ sistemi oluşturmaktadır. Martin Wight’tan yapılan bir alıntıda Wight durumu apaçık ortaya koymaktadır. Buna göre, ‘güç politikalarını’ inceleyen bir disiplin olarak Uİ, evvelemirde modern devleti nazara almaktadır. Zira birimlerin kendilerini ‘egemen’ görmeleri ve üst bir otoritenin diktesinden azade kodlamaları gerekmekte ve bu birimlerin birbirleri ile devam edegelen etkileşim halinde olmaları ön koşullanmaktadır. İşte bu şartlar bizi doğrudan modern devletler sistemine götürmektedir.  Modern öncesi toplulukların incelenmesi ya da imparatorlukların irdelenmesi elbette ki disiplinin çalışma alanları içerisindedir; ne var ki, modern kavram ve kurumlarla modern öncesi ya da modern sonrası olay ve olguları incelemeye çalışmak, olumsuzlanması muhtemel bir retrospektif bakış açısına kapı aralayabilmektedir. O vakit karşımızda apaçık duran gerçeklik şudur ki, hâkim anlayışa göre-Uİ disiplini esas itibariyle ‘devlet’i merkezine alan bir disiplin olagelmiştir. Peki, bu ‘devlet’ ne menem bir şeydir ki, aklımızdaki imgelemi hep aynı kalabilmektedir? Yoksa bu imgelem kullanmış olduğumuz bilim felsefesinin mi bir dışa vurumudur? 
Uluslararası İlişkiler disiplinine hâkim olan pozitivist bilim felsefesi, disiplin içerisindeki tartışmaların tarihsel oluşum dinamiklerinden ve nedensel sosyal ilişkiler ağından yalıtılmış şekilde gündeme gelmesine sebebiyet vermektedir. Bunu açık anlamı, egemenlik, eşitlik, devlet, güç dengesi, anarşi, uluslararası hukuk ve bunun gibi disipline özgü kavramlar sorgulanmamakta ve dünya siyaseti donuk bir hal almaktadır. Halbuki, Teschke’den atıfla şunu söylemek muhtemeldir; modern devletler sistemi denilen şeyin, Vestfalya ile tam manasıyla kurulduğu düşünülmektedir.  En az iki soru gündeme gelmektedir. İlk olarak, Vestfalyan devletler sistemi gerçekten oluşmuş mudur? İkincisi, oluşmuş ise hangi süreçlerden geçerek oluşmuştur? Bu sorular aslında doğrudan pozitivizme yöneltilmiş sorulardır. Çünkü donukluğu aşmak ve sosyal ilişki ağlarını gün yüzüne çıkarmak istiyorsak, alternatif felsefi düzlemlerde dans etmemiz gerekecektir.
Bu maksatla, alana hâkim olmuş kavramlar özelinde bir tartışma açmak yararlı olacaktır. Weber’in uluslararası ilişkiler mitleri olarak ortaya koyduğu büyük anlatıların  yerindeliğini test etmek yeni bir ufuk açabilir. 
Kaynaklar
1) P., Sutch ve J.  Elias, (2007). International Relations: The Basics: Taylor & Francis, s.23.
2) Teschke’den atıf  için Ö. Kaygusuz, (2014). Uluslararası İlişkilerin Temelleri: Tarih, Kavram ve Teori. In E. Balta (Ed.), Küresel Siyasete Giriş: Uluslararası İlişkilerde Kavramlar, Teoriler, Süreçler. İstanbul: İletişim, s.27.
3) Bknz. C. Weber, (2013). International Relations Theory: A Critical Introduction: Taylor & Francis, passim.
Burak Güneş, Analist, USBED
25.05.2017 - Hit : 416


  • Bizi Facebook'ta Bulun


 
Tum Haklari Saklidir - 2013 © USBED | Editor alioztarsu