Thu, 27 Apr 2017
| Strategic Outlook Strategic Outlook  |  Uzmanlar  |  Hakkimizda  |  Yönetim Kurulu  |  Danışman Grubu  |  Dost Siteler  |  İletişim
 

SUDANA YÖNELIK EKONOMIK AMBARGOYU HAFIFLETME KARARLARı VE BEKLENEN SENARYOLAR

Sudana Yönelik Ekonomik Ambargoyu Hafifletme Kararları ve Beklenen Senaryolar
Sudan ile Amerika Birleşik Devletleri arasında ilk ilişkiler, 1956'da Sudan'ın bağımsızlığa kavuşması ile başladı. 1967 Arap-İsrail savaşına kadar ABD, Sudan'daki askeri ve geçici demokratik yönetimleri destekleyen bir politika izledi. 1967 Arap-İsrail savaşında, ABD'nin İsrail'in yanında yer alması iki ülke arasındaki ilişkileri gerginleştirdi. İlk defa Sudan'da, Amerika ve İsrail aleyhtarı gösteriler düzenlendi.  
1983 yılından Sudan – ABD ilişkileri kesildi, söz konusu yıl, Sudan’ın şeriat rejimine geçtiği yıldı. Şeriat rejimine geçmesi, ABD ve bölge ülkeleri rahatsız etti. Ardından Sudan’daki ABD’li petrol şirketleri Sudan’dan çekildi, böylece de ekonomik ilişkiler tamamen kesildi. 1997 yılında terörü destek verdiğini bahanesiyle ekonomik ve askeri ambargo uygulamaya başladı ve 2016 yılında uygulanan ambargoyu altı aylık hafifletme kararı aldı. 
Neden Ambargo Uygulandı?
1989 yılında Sudan’da İslami Hareketin iktidarı darbe ile ele aldığı yıldır. İktidara gelen Müslümanlar başarılı olmamaları için Sudan’a karşı ekonomik ve askeri ambargo uyguladı. Bununla yetmedi, Hartum’da bazı stratejik binaları bombaladı, 1997 yılı Şifa ilaç fabrikası Amerika uçakları bombaladı , ardından Clinton idaresi Sudan’a ekonomik ambargo uygulama kararı aldı, 2006 yılında is Bush idaresi ambargoyu artırdı ve böylece de Sudan’ın ekonomik olarak iyice sıkıştırdılar.
Ambargonun Nedenleri;
Birinci neden; 1990 yılında Usame Bin ladin Sudan’da bulunması, Suudiler ve Amerikalılar çok rahatsız oldular. Sudan hükümeti onu Sudan’dan göndermek hususunda çok istekli değildi, bazı raporlarda Sudan istihbaratı Bin ladin’i Amerika’ya teslim etmek istediği yazıyor. 
İkinci olarak, 1995 yılında Mısır eski cumhurbaşkanı Hüsnü Mübarek Adis Ababa’da Suikast uğramasında Sudan’ın istihbaratının parmaklarını olduğuna dair emareler olması. 
Üçünü olarak, Sudan, Hamas’a desteklemesi, Hamas’ın bütün silahları Sudan’dan geldiğini birçok İsrail kaynakları söylemektedir.
Dördüncü olarak; Sudan’ın İran’la iyi ilişkilere sahip olması, bu ilişkileri ABD ve bölge ülkeleri çok rahatsızdılar. İki ülkeyi terörü destekleyen ülkelerin listesine koydular.  
Kararların Zamanlaması
Yukarda bahsedildiği gibi, 1997 yılında ABD Sudan’a ekonomik ve askeri Ambargo uyguladı. Sudan, Çin ile ilişkilerini geliştirdi ve Çin’e petrol ihaleleri verdi. Bu durumdan ABD yine rahatsız oldu ve Güney Sudanlı isyancılara destekledi ve ikiye bölünmesine yol açtı. Sudan da Çin ile ilişkileri devam etti. Ancak Sudan, ABD ile ilişkileri normalleşmek çabaları vardı. Son dönemde Doğu Afrika bölgesinde Çin, Rusya ve ABD yarışı var. ABD, Sudan’ı yanına çekmek istedi . 
Sudan, ABD bölge terör örgütleri mücadelesinde iyi rol oynadı. Sonucunda ABD ile ilişkileri yavaş yavaş normale döndü ve en son ambargoyu 1314 ve 13067 sayılı kararlarla kaldırdı.  
Söz konusu kararların alındığı tarih Obama idaresinin son günleri idi, ABD, bu kararları alırken çıkarların gözettiğini malum ve ABD ve Sudan mercileri açıklamalarına göre Sudan, ABD terörle mücadelesinde çok önemli rol oynadı. Bunun ötesinde iki ülkenin istihbarı antlaşmaları olduğunu söyleniyor, dolayısı ile bu karar Amerika Sudan’a bir ödünç olarak aldığını ve Sudan’dan terör ile mücadele daha etkin bir oynaması istediğini beklenmektedir.  
1341 & 13067 Kararlara Bölge Ülkelerin Reaksiyonları
Bu kararların Sudan’ın ve bölge ülkelerin yardım ve çabaları ile kaldırıldı. Bazı ülkeler de bu kararlardan mutazarrır olduğu için kararlar karşı çıktı ve geri uygulanması için çabaları olduğunu haberlere yansımaktadır.
Mısır
Sudan, Mısır için iyi bir pazardır. Meyve ve sebzeleri en büyük müşterisidir, dolaysı ile bu pazarı kayıp etmek istemedi. Dolayısı ile de ambargonun kalkmasından en çok rahatsız olan ülkedir. Unutmayalım ki Mısır, Sudan’a ambargo uygulanmasında çok büyük bir rolü vardı. 
Suudi Arabistan
Suudi Arabistan, Sudan’da en büyük yatırımı olan ülke sayılmaktadır, son dönemde Sudan’ın İran’la olan ilişkilerini kesmesi ve Yemen’deki Arap koalisyonuna katılmasından sonra ilişkilerin gelişmesi, Ambargonun hafifletmesinde çabaladığını söylenmektedir.  
Etiyopya
Son dönemde Sudan’la ilişkileri çok ileri seviyededir. Özellikle Sudan, Etiyopya’nın Grand Etiyopya Rönesansı Barajı yapmasında desteklemesinden sonra Sudan’dan Ambargonun kalkmasında önemli rolü olduğunu hatta Etiyopya başkan’ı, Obama’yla özel bir şekilde Sudan’dan ambargonun kalkmasını istediğini söylendi. 
Türkiye   
Sudan’ı her dönemde desteklediğini herkes tarafından bilinen bir şeydir. Türkiye, TİKA aracılığı ile Sudan’ın kalkınması için her türlü yardım yaptı ve ambargonun hafifletmesinde özel çabalar gösterdiğini söyleniyor. 
İran
Sudan, İran’la ilişkileri kesmesi ardından bu kararlar çıktı. Kararlarla ilgili İran’ın reaksiyonu yoktu. Anlaşılan budur ki İran, Sudan’ı gözünden çıkarttı.
Kararlardan sonra beklenen senaryolar
Birinci senaryo; Bu kararlar tabii ki Sudan’ın ekonomik olarak gelişmesi için çok olumlu olacaktır. Çünkü kararlardan sonra birçok Batılı şirket ve iş adamı Sudan’a ziyaret gerçekleşti ve yatırım fırsatları için ilgili merciler ile görüşmeler gerçekleşti. Ancak Sudan rantiye devlet modelini uyguladığı için büyük gelişmelerin yaşanacağı beklenmiyor, rantiye devletten kastımız, ‘hâsılalarının tamamını veya önemli bir kısmını, sermaye, petrol, doğalgaz gibi iç kaynaklarını diğer ülkelere kiralayarak veya satarak elde eden devlettir’.  
İkinci senaryo; Libya ve Güney Sudan’da ortak hareket edilecek, Batılı müttefikler Libya’da Daeş ile mücadeleyi karardan yapacaklarını açıkladı, zaten ABD özel kuvvetleri Libya’ya girdiğine daire haberlere yansıdı,  Libya da Daeş mücadelede Sudan’dan büyük rolün oynamasını bekleniyor. 
Üçüncü Senaryo; Sudan Daeş ile mücadele koalisyona katılması Daeş’in hedefinde olacak, bilindiği üzere Daeş’e karşı savaşan devletlere barbarca saldırılar yapar. Örneğin Paris saldırıları gibi, yani gelecekte Sudan’ın birçok şehrinde bombalar patlayacağını beklenmektedir.
Kaynakça
1.İbrahim Tığlı, (2009) ‘’ Sudan- ABD ilişkileri’’ Dünya Bülteni, http://www.dunyabulteni.net/index.php?aType=haber&ArticleID=85532, erişim tarihi; 09.03.2017. 
2.http://www.aljazeera.net/news/reportsandinterviews/2011/5/2/%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%84%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%8A%D8%A7%D8%A9-%D8%A8%D9%86-%D9%84%D8%A7%D8%AF%D9%86, 
3.http://sudanreeves.org/2004/12/20/khartoums-central-role-in-the-assassination-attempt-on-egyptian-president-hosni-mubarak-october-3-2001/,  
4.http://www.coastweek.com/4009-Sudan-says-loses-US-45-billion-dollars-due-to-US-sanctions.htm, erişim tarihi; 09.03.2017.
5.http://www.usbed.org/afrika/news-guney-sudan-bolunmesinde-petrolun-rolu.html, erişim tarihi; 09.03.201.
6.http://www.usbed.org/afrika/news-rantiye-devlet-kavrami-ve-sudanda-vatandaslarin-hukumetlerine-guveni.html, erişim tarihi; 09.03.2017.
7.http://www.businessinsider.com/us-special-operators-isis-libya-2016-8, erişim tarihi; 09.03.2017.
8.http://www.arabnews.com/node/1039151/saudi-arabia, erişim tarihi; 10.03.2017. 
İbrahim Nassir, Analist, USBED
27.03.2017 - Hit : 225


  • Bizi Facebook'ta Bulun


 
Tum Haklari Saklidir - 2013 © USBED | Editor alioztarsu