Thu, 23 Mar 2017
| Strategic Outlook Strategic Outlook  |  Uzmanlar  |  Hakkimizda  |  Yönetim Kurulu  |  Danışman Grubu  |  Dost Siteler  |  İletişim
 

SOMALI DE BARıŞÇıL İKTIDAR DEVRETME DERSI

Somali de Barışçıl İktidar Devretme Dersi
Afrika’da iktidarın siyasetçiler arasında tanımı, bir kişi veya bir ailenin yönetmesi lisanı haliyle anlam vermektedirler, iktidara gelen her kimse kendi isteği ile iktidarı devrettiğini Afrika'nın tarihinde çok az rastlanmaktadır, örneğin Sudan’ın tarihine bakarsak dördüncü cumhurbaşkanı Aburahman Suwar Eldahb, 1985 yılında halk ayaklanması ile devrilen Jaffer Numaery yerine geçmesi ile, bir sene sonra kendi isteği iktidarı halka vermesi ile iyi bir hatırayla anılmaktadır. Afrika’da kendi isteği iktidarı bırakan devlet başkanların sayısı çok azdır, en son Gambia cumhurbaşkanı seçimi kayıp etmesine rağmen rakibine devretmek istememesi en yakın ve en bariz örnektir, Somali’ye gelinirse doksanlı yıllardan beri iç savaşla boğuşuyor, istikrar görmedi, fakat Ocak 2017 seçiminde Somali halkı, ne kadar istikrar müştak olduğunu ve bu sefer buna kararlı olduğunu dünyaya duyurdu, seçimin sonucu Mohamed Abdullahi Mohamed Fermango seçildiğini gösterdi, seçilmesi ABD son seçiminde Trump’ın seçilmesi gibi bütün Arap ve Afrika özellikle komşu ülkeleri şaşırttı, seçimin sonucunu ilanından sonra bütün adayların seçilen ve seçilmeye barışçıl bir şekilde devrettiler ve seçilen başkana tebrik ettiler.
Bu yazıda, Somali’nin kısa bir şekilde modern tarihinde bahsetmek, son seçim Somali halkının tepkisi ve seçilen başkanın karşılayacağı sorunlardan bahsedilecektir.
Somali’nin Modern Tarihi; 
Somali Kuzeydoğu Afrika’da 11° 59’ kuzey 1° 39’ güney enlemleri ve 41°- 51° 24’ doğu boylamları arasında yer alan, kuzeybatıdan Dijibouti, kuzeyden Aden Körfezi, doğudan Hint Okyanusu, güneybatıdan Kenya ve batıdan Etiyopya ile çevrili bağımsız bir devlet, Somali’nin sömürge tarihi 1839’da başlamıştır. Süveyş kanalının 1869 yılında açılmasıyla Kızıldeniz kıyıları önem kazanmış ve Avrupa ülkeleri Kızıldeniz’e kıyısı olan ülkelerle yoğun bir şekilde ilgilenmeye başlamışlardır. Somali’yi ise büyük devletler o dönemde aralarında rekabette kendi çıkarları için silahlandırmaya ve sömürgeleştirmeye başlamışlardır.11 Önce İngilizler, devamında Fransızlar ve İtalyanlar, Hindistan rotasında burada kömür ve gıda kaynağı kurmuşlardır. 1889 yılında Etiyopya kontrol etme çabası içine girmiştir. 26 Haziran 1960 tarihinde, İngiliz yönetimi altındaki Somaliland Protektorası bağımsızlığını kazanmıştır. İtalya kontrolü altında, BM vesayeti altındaki İtalyan Somaliland, 1 Temmuz 1960 tarihinde bağımsızlığını kazanmış ve bu iki bölge 1 Temmuz 1960 tarihinde “Somali Cumhuriyeti” adı altında birleşmiştir .
Somali demokratik bir cumhuriyet olup, başkanlık sistemiyle idare olunur. Devlet Başkanı 1969’dan bu yana General Muhammed Ziyad Barre’dir (1990). İdari olarak 15 ile ayrılır. 1979 yılında yeni bir anayasa hazırlandı ve Halk Meclisi çalışmalarına başladı. Daha sonra Somali Milli Hareketi adlı teşkilat, iktidara karşı silahlı mücadelesini hızlandırdı. 1991 Ocağında Ziyad Barre devrildi. Yönetime Ali Mehdi Muhammed geçici olarak el koydu. Ülkede iç kırışıklıklar devam etmektedir. Somali’nin, Ogaden yüzünden Etiyopya ile münasebetleri bozuktur .
SSCB’nin 26 Aralık 1991’de resmen dağılması ve Soğuk Savaş’ın ABD lehine sonuçlanarak tek kutuplu bir uluslararası sistemin oluşması, Afrika’nın jeopolitik değerinde göreceli olarak bir kayba neden olmuştur. Bundan Somali de nasibini alsa da, ülkenin Orta Doğu’daki enerji kaynaklarına yakınlığı, yükselen yeni güçlerin kıtaya dahil olması, terörist faaliyetler, ABD’nin bu ülkeye yönelik ilgisinin azalmamasını sağlamıştır. 
Somali’nin iç Savaşı 
1990 yılında Barre yönetimi yıkıldığında, USC içinde iki önemli isim bulunmaktaydı. Bunlardan ilki kuzeydeki Isaq SNM grubu ile de bağları olan USC’nin Hawiye lideri General Muhammad Farah Aideed, diğeri ise USC’yi büyük ölçüde finanse eden Mogadişulu işadamı Ali Mahdi idi. Bu iki isim iktidarın nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmazlığa düşmüşlerdir. USC Başkanlığına Ali Mahdi’nin seçilmesi üzerine General Muhammad Farah Aideed bunu kabul etmemiştir. Bu durum, Mogadişu’nun kuzey ve güney olmak üzere iki askeri kampa bölünmesine, klanlar arası kutuplaşmaların yaşanmasına ve çok sayıda insanın hayatını kaybettiği kanlı çatışmaların ortaya çıkmasına neden olmuştur .
Barre yönetimi yıkılmasında bu yana Somali iç savaş bitmek bilmiyor, kabileler arasında savaşlar, Terör örgütü ( Eşabab gibi) ülkenin bazı bölgeleri hakimiyet kurdu, bu durumdan ülke bölge bölge ayrılmış, Somaliland gibi kendi özerkliği ilan etti ve Somaliland Somali’nin en güvenli bölgesi olarak nitelendirebilir. 
Somali’nin iç savaşı, modern tarih’in en uzun iç savaşı olduğunu yaklaşık 30 yıldır devam etmektedir, bu iç savaşın sonucu Somali halkının çok acılı bir tecrübe verdi, yaklaşık …. Kişinin hayatın kayıp etiğini milyonlarca insanın komşu ülkelere sığınmasına sebep oldu, bu acılı tecrübelerden ders alan siyasal kültürün gelişmesine neden oldu, neticesi son seçim bütün dünyaya duyurdu.     
Somali’nin iç savaşın uzun süre devam etmesinin iç ( Siyasi, iktisadi ve içtimai sebeplerin yanında var olan bir hükümetin silah gücü ile devirmeler, silah’ın yaygın olması  ,  ve dış küresel ( İtalya, Fransa, Amerika Birleşik Devletleri, Rusya… vs) ve bölgesel ( Etiyopya, Eritire, Kenya… vs) aktörlerin Somali sorundan öncelikleri ve farklı yaklaşımları gibi birçok sebebi vardır.
Son Seçim 
Son seçimi Somali için ve Somali halkı yukarda bahsedildiği gibi barışa ve dış ülkelerin ve aktörlerin Somali’nin iç siyasetine karışmaların ne kadar usandığını bu seçimde net bir şekilde Mohamed Abdullahi Mohamed Farmango seçti, çünkü Somali halkı diğer adayların dış devletlerin istediklerini sanarak Farmango’yu seçti .
Farmango Kim?
54 yaşında eski diplomat Farmango, Somali’de Barre’nin hükümetini devrildikten sonra New York’ta yaşamaya karar alır Amerikan vatandaşlığı verilir, fakat 2010 yılında Somali siyasi hayatında o zamanki hükümet ile bağlantısı oldu ve dönemin başkanı onu başbakanlık görevini teklif eder, sadece sekiz ay görev üstünde bulunur, ardından bir siyasi anlaşmazlıktan  sonra Farmango, oradan ABD gider ve orda da Adalet ve Eşitlik partisini kurdu.
Sonuç olarak, Somali halkı son bilmeyen bu iç savaş bitirmek için kararlı olduğunu Farmango’yu seçmek ile gösterdi, seçimi kazanmayan adaylarında hezimetlerin kabullenerek seçilen cumhurbaşkanı tebrik edip onunla, Afrika siyasi kültüründe alışmadık bir profil gösterdiler bütün dünya medyası bunu günlerce gündemini oldu, fakat seçilen cumhurbaşkanı, seçim vaatlerini (Güvenlik ve halkın refahını artıracağını) yerine kolay olmayacaktır, çünkü bazı bölgelerin Elşabab örgütün hâkimiyetindedir, ülkenin ekonomisi bitik durumunda, iç savaştan dolayı ülkenin bir çok yer altı yapılarını bir daha yapmak, iktidar’daki sürecini değil 20 sene yetmez, ama güvenlik sorunu çözme sözünü yerinde kısmen başarılı olabilecektir.
Referanslar
1) ORSAM, ‘’Unending Political Crisis In Somali’’ http://www.orsam.org.tr/eski/tr/trUploads/Yazilar/Dosyalar/2013730_163raporsomali.pdf, erişim tarihi; 28.02.2017. sayfa; 10.
2) http://www.belgeselyayincilik.com/wp-content/uploads/2015/12/Somalide-Devr-i-Alem.pdf, erişim tarihi; 28.02.2017.
3) İzzettin Artokça, ‘’ Eşababa Terör örgütü Somali’’ http://www.tasam.org/files/pdf/raporlar/es_sebab_teror_orgutu_somali.pdf_e784c91b-a31b-4e21-9b3b-fba40569967e.pdf, erişim Tarihi; 28.02.2017. sayfa;1. 
4)Bilge Şahin, (2013), ‘’Somali’de Devletsizlik Deneyimi’’ Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Uluslararası İlişkiler Anabilim Dalı, Yüksek Lisans Tezi, S, 80.
5) Afyare Abdi Elmi and Dr Abdullahi Barise, ‘’ The Somali Confl ict: Root causes, obstacles, and peace-building strategies’’African Security Review 15.1 Institute for Security Studies, s, 33. 
6) Etiyopya, Hassan Shiekh Mahmod’u kazanmasını istediği bir çok rapor belirliyor.,Shiekh Sherif Shiekh Ahmed ise Arap ülkelerin. 
7) Dönemin başkan ve meclis başkanı Uganda başkentinde dolan iktidar sürelerini bir yıllık uzatılmalarını istemeleri için bir antlaşma imzaladılar.  
İbrahim Nassir, Analist, USBED
02.03.2017 - Hit : 328


  • Bizi Facebook'ta Bulun


 
Tum Haklari Saklidir - 2013 © USBED | Editor alioztarsu